Co to jest smog? 

Zanieczyszczenia przedostające się do atmosfery podczas spalania węgla i drewna w przydomowych kotłowniach:

1.       Pyły zawieszone PM

a)      PM 2.5  - aerozole atmosferyczne (pył zawieszony) o średnicy nie większej niż 2.5 μm

(1 mikrometr to jedna tysięczna milimetra), który zdaniem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jest najbardziej szkodliwy dla zdrowia człowieka spośród innych zanieczyszczeń atmosferycznych. Drobinki PM 2.5 są tak małe, że przedostają się z płuc do krwioobiegu i co za tym idzie do całego organizmu, w tym do mózgu. Jak wynika z raportów WHO, długotrwałe narażenie na działanie pyłu zawieszonego PM2,5 skutkuje skróceniem średniej długości życia, a krótkotrwała ekspozycja na wysokie stężenia pyłu PM2,5 powoduje wzrost liczby zgonów z powodu chorób układu krążenia oraz wzrost ryzyka nagłych przypadków wymagających hospitalizacji-nasilenie astmy, ostra reakcja układu oddechowego, osłabienie czynności płuc.

Poziom dopuszczalny to 25 µg/m3 (dobowy)

b)     PM 10 - mieszanina zawieszonych w powietrzu cząstek o średnicy nie większej niż 10 μm.

W skład mogą wchodzić takie substancje toksyczne jak np. benzo(a)pireny (patrz poniżej). To właśnie pył PM 10 odpowiada za ataki kaszlu, świszczący oddech, pogorszenie się stanu osób z astmą czy za ostre, gwałtowne zapalenie oskrzeli. W sposób pośredni PM10 wpływa również negatywnie na resztę organizmu, między innymi zwiększając ryzyko zawału serca oraz wystąpienia udaru mózgu.

Poziom dopuszczalny to 50 µg/m3 (dobowy).

2.     Benzoapireny (benzo(a)pireny) (BaP) – wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Występują w smogu, ale również w dymie papierosowym. Rakotwórczość benzo(a)pirenu stwierdzono we wszystkich przeprowadzonych na świecie badaniach. W Polsce większość (ponad 80 proc.) benzo(a)pirenu w powietrzu pochodzi z gospodarstw domowych - z pieców, kotłów na węgiel, zwłaszcza tych przestarzałych, o niskim standardzie (potocznie nazywanych kopciuchami czy śmieciuchami). Międzynarodowa agencja badań nad rakiem (IARC) już w 1987 roku określiła BaP jako główny ludzki kancerogen. Poza tym Benzopiren uszkadza również wątrobę, nadnercza, osłabia układ odpornościowy, krwionośny. Może prowadzić do poważnych problemów z płodnością. Jak pokazują również badania naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, szkodliwość benzopirenu mogą odczuwać także niemowlęta.

Poziom dopuszczalny (stężenie zalecane przez Unię Europejską i prawo krajowe): 1 ng/m3  

Średnie stężenie w Sieradzu to 4 -5 ng/m3

3.     Metale ciężkie – najczęściej występujące w smogu (w pyle PM10) to nikiel, kadm, arsen i ołów. Mają wypływ na ryzyko rozwoju nowotworów. Skutki zdrowotne permanentnej ekspozycji organizmu na metale ciężkie mogą ujawnić się po wielu latach, ponieważ niektóre z nich ulegają akumulacji w organizmie.